Lizbona
Bogata historia, nadmorski krajobraz, mnóstwo urokliwych, niewielkich miejscowości i sąsiedztwo Hiszpanii, którą można zwiedzić przy okazji. Tak najkrócej można odpowiedzieć na pytanie o to, co przyciąga turystów do Portugalii – kraju kultu Matki Boskiej i piłki nożnej. Poznajmy więc bogate tradycje tego kraju.
XVI-wieczny poeta Luis Vaz de Camoes pisał o Portugalii, że znajduje się ona „tam, gdzie ziemia się kończy, a morze zaczyna”. Leży ona na samym krańcu zachodnio-południowej Europy otoczona przez Hiszpanię i Ocean Atlantycki. Miejscami wartymi zobaczenia są stolica kraju Lizbona, Porto, Sintra, Alentejo oraz wyspy Azory i Madera.
Porto leży na północy kraju i jest znaczącym centrum handlowym. Rozwinięty jest tu przemysł winny, w związku z czym znajduje się tu dużo winiarni, z czego najsłynniejsza jest Sandeman z charakterystycznym znakiem firmowym, czyli czarnego człowieka na piaskowym tle. Centrum miasta stanowi starówka, na której warte zobaczenia są Praca de Liberdade, na którym znajduje się pomnik Piotra VI, ratusz miejski Camara Municipal czy też Igreja Sao Lourenco – wybudowana w 1570 roku świątynia, która jest przykładem typowego wczesnego baroku w wydaniu portugalskim.
W Sintrze urzekają wspaniałe pomniki i piękne plaże. Przez Rzymian miasto to było zwane Górami Księżycowymi, dzięki bujnym lasom i równinom. Lord Byron, mimo niechęci żywionej do Portugalii, wspomniał o tym mieście w utworze „Wędrówki Childe Harolda” porównując go do Pół Elizejskich. Z kolei Alentejo jest bardzo spokojną krainą. Zajmuje 1/3 powierzchni kraju, ale zamieszkiwana jest tylko przez 6% ludności, która utrzymuje się przede wszystkim z rzemiosła. Widać tu wyraźne pozostałości po Rzymianach np. zamki i historyczne miasta związane z kulturą starożytnych Rzymian.
Stolica Portugalii jest połączeniem historii i nowoczesności. Są tutaj ogromne udogodnienia komunikacyjne, świetne połączenia z innymi miastami. Na licznych portugalskich kościołach można podziwiać tzw. azulejos, czyli płytki zdobiące kopuły katedr lub też świeckie budynki.
Większość świąt związana jest z religią katolicką, z czego najdonioślejsze jest Boże Narodzenie. W Portugalii obowiązuje na szeroką skalę Kult Matki Boskiej – aż 1/3 kościołów i wszystkie katedry są pod wezwaniem Wniebowstąpienia Najświętszej Maryi Panny.
W życiu towarzyskim na wsiach, które stanowią zdecydowaną większość kraju, obowiązuje silny podział na kobiety i mężczyzn. Nie spędzają oni wolnych chwil razem, mężczyźni zazwyczaj przesiadują w barach, a kobiety w domach.
Charakterystycznym dla Portugalii świętem jest Świto Czerwonej Kamizelki, które trwa przez pierwsze dwa tygodnie lipca i października. Odbywa się ono w Vila Franca de Xira i odbywają się tam wyścigi byków. Gonitwy byków czyli tzw. corrida lub tourada odbywają się także w romaria, czyli dni, w trakcie których celebruje się pamięć o lokalnych świętych. Odbywają się one nawet kilka razy do roku w każdej wsi, bo nie ma portugalskiej wsi bez patrona. Corrida, popołudniowa sjesta czy Noc Świętojańska to ważne dla Portugalczyków tradycje. Również Consoada jest za taką uważana. Tak zwany jest posiłek po pasterce w Noc Wigilijną. Do kominka wrzuca się okruchy z potraw, a przy stole zostawia się jedno wolne miejsce dla bezdomnego przybysza, co jest wspólne z polską tradycją. Święto koszy odbywa się w Portugalii co cztery lata i trwa pięć dni. Jego tradycja sięga XIV wieku. Rozpoczyna się paradą byków, które potem się zjada, na końcu natomiast odbywa się kolorowy pochód dziewcząt ubranych na biało i ich partnerów trzymających kosze pełne pożywienia dla najbiedniejszych. Organizowane są też Parady Strażaków, czyli festas, w których uczestniczą wszyscy mieszkańcy wsi. Strażacy paradują w pełnym, eleganckim umundurowaniu. W sierpniu jest największe święto – ku czci Matki Boskiej, czyli Nossa Senhora de Agonia w miejscowości Viana do Castelo, w trakcie którego odbywają się przemarsze w strojach ludowych. Festiwale odbywają się w Portugalii niemalże co weekend, ale każdy z nich jest inny, bo ma typowy dla danego regionu charakter.
W sklepach obowiązuje ścisła sjesta tzn. są one czynne od 8:30 do 13.00, a potem od 15.00 do 19.00. Najczęściej kupowanymi pamiątkami są te związane z piłką nożną, czyli koszulki czy czapki z logo klubów piłkarskich lub drużyny narodowej, wyroby garncarskie, płyty ceramiczne, dywany z Arraiolos oraz… figurka kota z czerwonym grzebieniem i kolorowym ogonem. Wiąże się z nim legenda o pielgrzymie niesłusznie skazanym na śmierć. Powiedział on władcy, który nie chciał go uniewinnić, że jeśli jego wyrok jest niesprawiedliwy, to kot zapieje podczas wykonywania egzekucji. Kot faktycznie zapiał, a władca uwolnił mężczyznę.
W kuchni Portugalczycy cenią sobie prostotę. Lubią zupy, z czego najsłynniejsza to Caldo Verde uznawana za zupę narodową. Składa się z ziemniaków, cebuli, czosnku i włoskiej kapusty i kiełbasy. Od wieków mieszkańcy cenią sobie przyprawy takie jak curry, pieprz czarny, cynamon i czosnek. Portugalia jest też szóstym na świecie producentem win. Narodowe wino jest wytwarzane z winogron zbieranych w rzece Duoro oraz wino Madera. Jeśli chodzi o dania główne królują ryby, owoce morza i mięso. Najsłynniejszą potrawą rybną jest Bacalhau á bras czyli suszony dorsz z jajkiem i ziemniakami. Popularne są też sardynki pieczone na grillu czy folar – ciasto drożdżowe z kiełbasą, szynką i kurczakiem.
Chyba otwarcie można mówić o fenomenie Madery, mimo że do Portugalii należą jeszcze np. Azory, to właśnie Madera przyciąga niezliczone rzesze turystów z Polski. Być może decyduje o tym utworzenie bezpośredniej linii lotniczej łączącej kraj z wyspą, a może przyroda, która dominuje na wyspie. Nazywana jest Wyspą Drewna, ponieważ wyróżnia się stopniem zalesienia od innych wysp archipelagu. Obszary chronione rezerwatem zajmują 2/3 powierzchni wyspy. Istnieje legenda związana z historią Polski głosząca, że Władysław Warneńczyk nie zginął wcale w bitwie pod Warną, tylko osiadł właśnie na Maderze. Najsłynniejszym człowiekiem pochodzącym z Madery jest znany piłkarz Cristiano Ronaldo.
O Portugalii warto wspomnieć w kontekście kulturalnym. Przede wszystkim Lizbona stanowiła inspirację dla twórców literackich i filmowych. Została upamiętniona w filmie cenionego niemieckiego reżysera Wima Wendersa „Lisbon Story”. Reżyser przyznał, że w mieście urzekły go przede wszystkim dźwięki miasta i język przypominający rosyjski. Film jest pełen muzyki i umiłowania dla kina, któremu Wenders składa tym obrazem hołd. Jose Saramago jest najbardziej znanym portugalskim współczesnym pisarzem. Laureat Literackiej Nagrody Nobla z roku 1998 specjalizował się w surrealistycznym stylu. Napisał „Ewangelię Jezusa Chrystusa”, skrytykowaną przez Kościół jako „bluźniercza”, ale też słynne „Miasto ślepców”, w której zawarł krytykę ustroju totalitarnego. O Lizbonie pisał w „Historii oblężenia Lizbony”, gdzie główny bohater pisze autorską wersję historii miasta. Zmarł 18 czerwca 2010 w wieku 87 lat. Został pochowany na lizbońskim cmentarzu Alto de San Juan. Książki, których akcja toczy się w Lizbonie, to m.in. romans „Bądź zdrowa, Lizbono” Any Veloso czy „Noc w Lizbonie” Ericha Marii Remarque’ a. Jak widać kraj i jego stolica przyciągają nie tylko turystów, ale i wielu twórców kultury, również tych pochodzących z zagranicy.
strona o Portugalii: www.portugalia-online.net
przewodniki po Portugalii: www.portugalia.waw.pl
turystyka Portugalii: www.portugalia.info.pl
filmik z widokami z Lizbony: kliknij tutaj
Polecamy: książkę Podróże marzeń: Portugalia z serii Biblioteka Gazety Wyborczej
przewodnik wydawnictwa Bezdroża „Od Lizbony po wybrzeże Algarve”: kliknij tutaj
KOMENTARZE:
Dodawanie komentarzy wyłącznie po zalogowaniu (formularz logowanie z prawej strony).